Cerrahpaşa Medical Journal
DERLEME

Mitokondriyal Epigenetik ve Kanser

1.

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Temel Bilimler Bölümü, Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye

Cerrahpasa Med J 2021; 45: 64-79
DOI: 10.5 152/cjm.20 21.21009
Anahtar Kelimeler : Mitokondri, DNA, kanser, epigenetik, mutasyon, metilasyon
Okunma: 383 İndirilme: 150 Online Yayın Tarihi: 09 Ağustos 2021

Kanser dünyada mortalite oranının en yüksek olan hastalıklarından birisidir. Bu oranı düşürmek için kanserde erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Kanser, hücrede belirli fonksiyonların sağlanması için gerekli proteinleri kodlayan genlerde meydana gelen anormal değişiklikler sonucu oluşan gen ifadesi bozuklukları nedeniyle hücrenin kontrolsüz bölünerek çoğalmasıyla oluşan bir hastalıktır. Mitokondri ise nükleus gibi kendisine ait bir DNA'sı bulunan ve hücrede metabolizma, hücre ölümü, yaşlanma gibi önemli faaliyetlerde rol oynayan özel bir organeldir. Mitokondriyal DNA’nın histonlarla korunmaması, oksijenli solunum sonucu oluşan reaktif oksijen ürünlerine sıkça maruz kalmasına ek olarak nükleus DNA (nDNA)'sı kadar gelişmiş DNA tamir mekanizmalarının bulunmaması nedeniyle mutasyon oluşma riski çok daha fazladır. Epigenetik ise DNA dizisinde bir değişim olmadan gen ifadesinde değişiklik yapan mekanizmaları inceleyen bilim dalıdır. Epigenetik mekanizmalarda meydana gelen bir anormal değişiklik gen ifadesini de etkileyerek tümör oluşumuna neden olabilmektedir. Bu tür değişiklikler erken evrelerde gözlemlendiği için kanserde erken teşhis ve tedavide epigenetik biyobelirteç olarak kullanılabilecek aday genleri belirlemek çok önemlidir. Mitokondriyal epigenetik (mitoepigenetik) kavramı, mitokondriyal DNA'daki sekansta değişiklik olmaksızın mitokondriyal genlerdeki değişiklikleri içerir. Günümüzde birçok çalışma mitokondriyal genomda meydana gelen mutasyonların kansere yol açtığını bildirmiş olsa da günümüzde mitokondriyal epigenetik değişikliklerin kanserleşmeyle olan ilişkisi hakkındaki çalışmalar yeni ortaya çıkmaktadır. Mitokondriyal fonksiyonlarda meydana gelen bozuklukların karsinogenez ve tümör oluşumuna neden olmasından dolayı mitoepigenetik mekanizmaların iyice anlaşılması kanser türlerinde erken teşhis, önleme ve tedavisinde geliştirilebilecek araçlar için gereklidir.

Cite this article as: Karataş M, Tunçdemir M. Mitochondrial epigenetics and cancer. Cerrahpaşa Med J. 2021;45(2):64-79.

Ekler
ENGLISH
EISSN 2687-1904